Złote myśli Seneki Młodszego

1 - 2 - 3 - 4

***

Nesciunt ergo homines, quid velint, nisi illo momento, quo volunt: in totum nulli velle aut nolle decretum est. Variatur cotidie iudicium et in contrarium vertitur ac plerisque agitur vita per lusum.

Ludzie nie wiedzą, czego chcą, chyba że w tej jedynej chwili, w której chcą. W ogóle nikt nie umie się zdecydować, czego chce albo nie chce. Poglądy zmieniają się z dnia na dzień i obracają się w swe przeciwieństwo, a większość ludzi traktuje życie jak zabawę.

***

Quemadmodum nihil refert, utrum aegrum in ligneo lecto an in aureo colloces: quocmnque illum transtuleris, morbum secum suum transferet: sic nihil refert, utrum aeger animus in divitiis an in paupertate ponatur. Malum illum suum sequitur.

Jak nie ma różnicy, czy położysz chorego na drewnianym albo złotym łożu - gdziekolwiek go bowiem umieścisz, zabierze ze sobą chorobę; tak i bez znaczenia jest to, czy chora dusza przebywa wśród bogactw, czy też w ubóstwie. Choroba wszędzie się za nią powlecze.

***

Prosperae res et in plebem ac vilia ingenia deveniunt: at calamitates terroresque mortalium sub iugum mittere proprium magni viri est. Semper vero esse felicem et sine morsu animi transire vitam ignorare est rerum naturae alteram partem.

Nawet ludzie pospolici i mierni osiągają sukcesy; lecz tylko wielki człowiek zdolny jest odnieść triumf nad grozą i nieszczęściami, jakie spadają na śmiertelników. Być zawsze szczęśliwym i przejść przez życie bez zgryzoty serca - to nie znać drugiej strony porządku świata.

***

Quis est iste qui se profitetur omnibus legibus innocentem? Ut hoc ita sit, quam angusta innocentia est ad legem bonum esse! Quanto latius officiorum patet quam iuris regula! Quam multa pietas, humanitas, liberalitas, iustitia, fides exigunt, quae omnia extra publicas tabulas sunt!

Któż może oświadczyć, że jest niewinny podług wszystkich przepisów prawnych? Gdyby nawet tak było, to jakże ograniczona to niewinność: być dobrym wedle przepisów! O ileż szerszy zakres mają nakazy powinności niż prawa! Jak wiele od nas wymaga miłość, ludzkość, szczodrobliwość, sprawiedliwość, wierność, a nic o nich nie ma w państwowych kodeksach!

***

Vitia nostra quia amamus, defendimus et malumus excusare illa quam excutere. Satis natura homini dedit roboris, si illo utamur, si vires nostras colligamus ac totas pro nobis, certe non contra nos concitemus. Nolle in causa est, non posse praetenditur.

Ponieważ kochamy swe wady, bronimy ich i wolimy je usprawiedliwić niżeli odrzucić. Natura dała człowiekowi dosyć mocy, bylebyśmy zechcieli jej użyć, bylebyśmy zebrali swoje siły i wszystkie obrócili na swoją obronę, a nie przeciwko sobie przynajmniej. Niechcenie jest tutaj istotą rzeczy, niemożność pozorem.